https://manyetikmotor.com/ Wed, 15 Apr 2026 21:23:33 +0000 MyBB https://manyetikmotor.com/Manyetik-Alani-Gecirmeyen-Maddeler.html Sat, 26 Nov 2011 17:31:00 +0000 https://manyetikmotor.com/Manyetik-Alani-Gecirmeyen-Maddeler.html https://manyetikmotor.com/Magnetizma.html Tue, 06 Sep 2011 11:37:27 +0000 https://manyetikmotor.com/Magnetizma.html MANYETİZMA

Magnetizma ya da manyetizma sözcüğü, mıknatısları ve manyetik alanları tanımlamak için kullanılan bir terimdir. Manyetizma, mıknatıslanmış maddelere ilişkin özelliklerin tümünü ve mıknatısların özelliklerini, inceleyen bir fizik dalıdır. Bu terimin kökeni, Türkiye'de, Aydın yakınlarında kurulmuş olan ve magnetit (mıknatıs taşı) mineralinin ilk bulunduğu yer olarak tanınan, antik Magnesia (Manisa) kentine dayanır.

MIKNATISLAR VE ÖZELLİKLERİ

Magnetik oksit denen; bir demir oksidi (Fe3O4) içeren bazı minerallerin, demir tozunu çekme özellikleri vardır. Mıknatıslanmaları zayıftır. Bu nedenle uygulama açısından kullanışlı değildirler. Yapay mıknatıslarsa, genellikle sert çelik ya da ferrittendir.

Mıknatıs olayının temeli, şöyle açıklanabilir. Maddeleri oluşturan atomların elektronları, rastgele yüklü ve her yöndedirler. Yani düzensizdirler. Tekdüze sıralanmazlar. Mıknatısların elektronları ise, tek bir yönde yüklüdür. Örnek verirsek; çelik çubuk, mıknatıslandığında moleküller, tıpkı geçit törenlerindeki askerler gibi,sıraya dizildiğinden; birinin kuzey kutbu öbürünün güney kutbuna döner. Böylece, bütün moleküllerin manyetik etkisi, birbirine ekleneceğinden, çelik çubuk, güçlü bir mıknatısa dönüşür. Eğer bu çubuk, çekiçle dövülür yada iyice ısıtılırsa, moleküllerin düzeni, yeniden bozulacağı için, çelik çubuk ta, mıknatıslığını yitirir.

Mıknatısların, demiri, ya da bazı metalleri çekmekten başka, önemli özellikleri de vardır. Eğer bir demir ya da çelik parçası, ard arda birkaç kez bir mıknatısa hep aynı yönde sürtülürse, sonunda bu parçada mıknatıslanır. Yani, bir mıknatıs haline gelir. Mıknatısların bir başka özelliği de, kutup'larının olmasıdır. Bunlar mıknatıslık özelliğinin en güçlü olduğu noktalardır. Düz çubuk biçimindeki bir mıknatıs, demir tozuna batırılıp çıkarılacak olursa, demir tozunun mıknatısın uçlarına yapıştığı, çubuğun ortasında, hiç bir toz toplanmadığı görülür. İşte bu uçlar, çubuk mıknatısın kutuplarıdır. Mıknatısların çok önemli özelliklerinden biride, serbestçe dönebilecek biçimde asıldıklarında, ya da bir sıvının üzerinde yüzdürüldüklerinde, her zaman kuzey-güney doğrultusunu göstermeleridir.

Serbestçe dönebilecek biçimde asılmış iki mıknatıs, birbirine yaklaştırılırsa, kuzeyi gösteren kutupları (kuzey kutupları) birbirinden uzaklaşır ve her birinin kuzey kutbu öbürünün güney kutbuna yaklaşacak biçimde döner. Fizikte, bu olguyu tanımlamak için, "karşıt kutuplar birbirini çeker, benzer kutuplar birbirini iter" denir. Mıknatısların ilginç bir özelliği daha vardır. Bir mıknatıs parçalara ayrıldığında, bu parçalardan her biri, kuzey ve güney kutupları olan küçük bir mıknatıs haline gelir.

MANYETİK ALANLAR

Bir defter yaprağı, bir çubuk mıknatısın üzerine yerleştirilir ve yüzeyine demir tozu serpilirse, bu tozlar çizgiler halinde dizilerek, özel bir dağılım deseni oluştururlar. "Kuvvet çizgileri (indükleme çizgileri)" denen ve hiçbir zaman birbirini kesmeyen bu çizgilerin, herhangi bir noktadaki doğrultusu, uygulanan manyetik kuvvetin doğrultusunu gösterir. Eğer kağıdın üstüne, küçük bir manyetik pusula yerleştirilirse, pusulanın iğnesi de altındaki kuvvet çizgisiyle aynı doğrultuya yönelir. Kuvvet çizgileri arasındaki uzaklığa bakılarak, manyetik kuvvetin büyüklüğü anlaşılabilir. Çizgilerin sık ve birbirine yakın olduğu yerde manyetik kuvvet, daha güçlüdür. Kuvvet çizgilerinin geçtiği bölgenin tümüne, manyetik alan denir. Kağıdın üstüne, yumuşak(katışıksız) bir demir parçası konulursa, çevresindeki kuvvet çizgileri, sanki bu demirin içinden geçiyormuş gibi, bir araya toplanır. Çünkü kuvvet çizgilerinin demirden geçmesi, havadan geçmesinden çok daha kolaydır. Bu nedenle, bazı duyarlı aygıtları manyetik etkiden korumak için, yumuşak demirden paravanlar kullanılır.

MANYETİK KUTUPLAR

Bir manyetik pusulanın iğnesi, Dünya'nın neresinde olursa olsun, her zaman kuzey-güney doğrultusunu gösterir. İğnenin kuzeye bakan ucunun gösterdiği noktaya, kuzey manyetik kutbu, güneye bakan ucunun gösterdiği noktaya da güney manyetik kutbu denir. Aslında Dünya'nın, gerçek Kuzey ve Güney Kutup noktaları, tam olarak pusula iğnesinin gösterdiği yerde değildir. Yani, manyetik kutuplar ile coğrafi kutuplar çakışmaz.

Kuzey manyetik kutbunun bugünkü yeri, Kuzey Buz Denizi'ndeki Sverdrup Adaları'ndan olan Ellef Ringnes Adası'nın güneyindedir. Güney manyetik kutbu ise, günümüzde Antartika'daki, Adelie Kıyısı'nın biraz açığında yer alır. Manyetik kutupların yeri, yavaş yavaş değişmektedir.
Manyetik pusula iğnesinin gösterdiği doğrultu ile, gerçek kuzey arasında kalan açıya, manyetik sapma denir. Bu açının değeri, Dünya üzerinde bulunulan yere göre değişir.


MANYETİZMA VE ELEKTRİK

Magnetit (doğal mıknatıs) olan demir minerali, bu gün mıknatıs olarak hiç kullanılmaz. Geçen yüzyıla kadar, mıknatıs yapmak için bir demir ya da çelik parçası, magnetite sürtülerek mıknatıslanırdı. Bugün, güçlü elektromıknatıslar kullanılır. Manyetizma ile elektrik arasındaki ilişki, elektromıknatısları ortaya çıkarmıştır. Bir demir, ya da çelik çubuğun çevresine iletken tel sarılıp, telin uçlarını bir pile bağlayarak elektromıknatıs yapılabilir. Telden elektrik akımı geçirildiğinde, demir yada çelik çubuk, mıknatıs özelliğini kazanır. Bu mıknatısın gücü, tel bobindeki sarım sayısına ve bobinden geçen elektrik akımı miktarına bağlıdır.

Elektromıknatısta, çekirdek olarak sert çelikten bir çubuk kullanılırsa, elektrik akımı kesildikten sonrada, çubuk mıknatıslığını korur. Ama, yumuşak demirden yapılmış çekirdekler, akım kesilir kesilmez bu özelliğini yitirir. Bu nedenle, elektromıknatıs olmayan bildiğimiz kalıcı mıknatıslar, ya sert çelikten yada kalıcı mıknatıslanma özelliği taşıyan başka alaşımlardan yapılır. Bu alaşımlardan biri, kobalt, nikel, alüminyum ve bakırdan oluşan alniko'dur. Kalıcı mıknatıslar, manyeto denen küçük elektrik üreteçlerinin, temel elamanıdır.Hızla döndüğünde, yüksek gerilimli elektrik akımı üreterek; kıvılcım oluşturan manyetolar, bazı benzin motorlarında, ateşlemeyi sağlamak için, indükleme bobinlerinin yerine kullanılır.

Manyetik alanlar, hareketli elektrik yüklerine kuvvet uygular. Elektrik motorunun çalışması, manyetik alanın, içinden elektrik akımı geçen bir iletkene, uyguladığı kuvvetin sonucudur. Bir iletken, manyetik alan içinde hareket ettirilirse, ya da iletkenin içinde bulunduğu manyetik alanın şiddeti değiştirilirse, bu kez iletkende bir elektromotor kuvvet indüklenir (yüklenir). Bunun sonucu olarak da, iletkenden bir akım geçer. Dinamo ve alternatör gibi elektrik üreteçlerinin çalışması, bu indükleme(yükleme) olgusuna dayanır.

Aysel Kargıoğlu

Kaynak: 1) Temel Britannica, C.11.
...........2) Ana Britannica, C.21.
...........3) Gelişim Hachette Genel Kültür Ansiklopedisi, C.7.
...........4) http://www.mta.gov.tr]]> MANYETİZMA

Magnetizma ya da manyetizma sözcüğü, mıknatısları ve manyetik alanları tanımlamak için kullanılan bir terimdir. Manyetizma, mıknatıslanmış maddelere ilişkin özelliklerin tümünü ve mıknatısların özelliklerini, inceleyen bir fizik dalıdır. Bu terimin kökeni, Türkiye'de, Aydın yakınlarında kurulmuş olan ve magnetit (mıknatıs taşı) mineralinin ilk bulunduğu yer olarak tanınan, antik Magnesia (Manisa) kentine dayanır.

MIKNATISLAR VE ÖZELLİKLERİ

Magnetik oksit denen; bir demir oksidi (Fe3O4) içeren bazı minerallerin, demir tozunu çekme özellikleri vardır. Mıknatıslanmaları zayıftır. Bu nedenle uygulama açısından kullanışlı değildirler. Yapay mıknatıslarsa, genellikle sert çelik ya da ferrittendir.

Mıknatıs olayının temeli, şöyle açıklanabilir. Maddeleri oluşturan atomların elektronları, rastgele yüklü ve her yöndedirler. Yani düzensizdirler. Tekdüze sıralanmazlar. Mıknatısların elektronları ise, tek bir yönde yüklüdür. Örnek verirsek; çelik çubuk, mıknatıslandığında moleküller, tıpkı geçit törenlerindeki askerler gibi,sıraya dizildiğinden; birinin kuzey kutbu öbürünün güney kutbuna döner. Böylece, bütün moleküllerin manyetik etkisi, birbirine ekleneceğinden, çelik çubuk, güçlü bir mıknatısa dönüşür. Eğer bu çubuk, çekiçle dövülür yada iyice ısıtılırsa, moleküllerin düzeni, yeniden bozulacağı için, çelik çubuk ta, mıknatıslığını yitirir.

Mıknatısların, demiri, ya da bazı metalleri çekmekten başka, önemli özellikleri de vardır. Eğer bir demir ya da çelik parçası, ard arda birkaç kez bir mıknatısa hep aynı yönde sürtülürse, sonunda bu parçada mıknatıslanır. Yani, bir mıknatıs haline gelir. Mıknatısların bir başka özelliği de, kutup'larının olmasıdır. Bunlar mıknatıslık özelliğinin en güçlü olduğu noktalardır. Düz çubuk biçimindeki bir mıknatıs, demir tozuna batırılıp çıkarılacak olursa, demir tozunun mıknatısın uçlarına yapıştığı, çubuğun ortasında, hiç bir toz toplanmadığı görülür. İşte bu uçlar, çubuk mıknatısın kutuplarıdır. Mıknatısların çok önemli özelliklerinden biride, serbestçe dönebilecek biçimde asıldıklarında, ya da bir sıvının üzerinde yüzdürüldüklerinde, her zaman kuzey-güney doğrultusunu göstermeleridir.

Serbestçe dönebilecek biçimde asılmış iki mıknatıs, birbirine yaklaştırılırsa, kuzeyi gösteren kutupları (kuzey kutupları) birbirinden uzaklaşır ve her birinin kuzey kutbu öbürünün güney kutbuna yaklaşacak biçimde döner. Fizikte, bu olguyu tanımlamak için, "karşıt kutuplar birbirini çeker, benzer kutuplar birbirini iter" denir. Mıknatısların ilginç bir özelliği daha vardır. Bir mıknatıs parçalara ayrıldığında, bu parçalardan her biri, kuzey ve güney kutupları olan küçük bir mıknatıs haline gelir.

MANYETİK ALANLAR

Bir defter yaprağı, bir çubuk mıknatısın üzerine yerleştirilir ve yüzeyine demir tozu serpilirse, bu tozlar çizgiler halinde dizilerek, özel bir dağılım deseni oluştururlar. "Kuvvet çizgileri (indükleme çizgileri)" denen ve hiçbir zaman birbirini kesmeyen bu çizgilerin, herhangi bir noktadaki doğrultusu, uygulanan manyetik kuvvetin doğrultusunu gösterir. Eğer kağıdın üstüne, küçük bir manyetik pusula yerleştirilirse, pusulanın iğnesi de altındaki kuvvet çizgisiyle aynı doğrultuya yönelir. Kuvvet çizgileri arasındaki uzaklığa bakılarak, manyetik kuvvetin büyüklüğü anlaşılabilir. Çizgilerin sık ve birbirine yakın olduğu yerde manyetik kuvvet, daha güçlüdür. Kuvvet çizgilerinin geçtiği bölgenin tümüne, manyetik alan denir. Kağıdın üstüne, yumuşak(katışıksız) bir demir parçası konulursa, çevresindeki kuvvet çizgileri, sanki bu demirin içinden geçiyormuş gibi, bir araya toplanır. Çünkü kuvvet çizgilerinin demirden geçmesi, havadan geçmesinden çok daha kolaydır. Bu nedenle, bazı duyarlı aygıtları manyetik etkiden korumak için, yumuşak demirden paravanlar kullanılır.

MANYETİK KUTUPLAR

Bir manyetik pusulanın iğnesi, Dünya'nın neresinde olursa olsun, her zaman kuzey-güney doğrultusunu gösterir. İğnenin kuzeye bakan ucunun gösterdiği noktaya, kuzey manyetik kutbu, güneye bakan ucunun gösterdiği noktaya da güney manyetik kutbu denir. Aslında Dünya'nın, gerçek Kuzey ve Güney Kutup noktaları, tam olarak pusula iğnesinin gösterdiği yerde değildir. Yani, manyetik kutuplar ile coğrafi kutuplar çakışmaz.

Kuzey manyetik kutbunun bugünkü yeri, Kuzey Buz Denizi'ndeki Sverdrup Adaları'ndan olan Ellef Ringnes Adası'nın güneyindedir. Güney manyetik kutbu ise, günümüzde Antartika'daki, Adelie Kıyısı'nın biraz açığında yer alır. Manyetik kutupların yeri, yavaş yavaş değişmektedir.
Manyetik pusula iğnesinin gösterdiği doğrultu ile, gerçek kuzey arasında kalan açıya, manyetik sapma denir. Bu açının değeri, Dünya üzerinde bulunulan yere göre değişir.


MANYETİZMA VE ELEKTRİK

Magnetit (doğal mıknatıs) olan demir minerali, bu gün mıknatıs olarak hiç kullanılmaz. Geçen yüzyıla kadar, mıknatıs yapmak için bir demir ya da çelik parçası, magnetite sürtülerek mıknatıslanırdı. Bugün, güçlü elektromıknatıslar kullanılır. Manyetizma ile elektrik arasındaki ilişki, elektromıknatısları ortaya çıkarmıştır. Bir demir, ya da çelik çubuğun çevresine iletken tel sarılıp, telin uçlarını bir pile bağlayarak elektromıknatıs yapılabilir. Telden elektrik akımı geçirildiğinde, demir yada çelik çubuk, mıknatıs özelliğini kazanır. Bu mıknatısın gücü, tel bobindeki sarım sayısına ve bobinden geçen elektrik akımı miktarına bağlıdır.

Elektromıknatısta, çekirdek olarak sert çelikten bir çubuk kullanılırsa, elektrik akımı kesildikten sonrada, çubuk mıknatıslığını korur. Ama, yumuşak demirden yapılmış çekirdekler, akım kesilir kesilmez bu özelliğini yitirir. Bu nedenle, elektromıknatıs olmayan bildiğimiz kalıcı mıknatıslar, ya sert çelikten yada kalıcı mıknatıslanma özelliği taşıyan başka alaşımlardan yapılır. Bu alaşımlardan biri, kobalt, nikel, alüminyum ve bakırdan oluşan alniko'dur. Kalıcı mıknatıslar, manyeto denen küçük elektrik üreteçlerinin, temel elamanıdır.Hızla döndüğünde, yüksek gerilimli elektrik akımı üreterek; kıvılcım oluşturan manyetolar, bazı benzin motorlarında, ateşlemeyi sağlamak için, indükleme bobinlerinin yerine kullanılır.

Manyetik alanlar, hareketli elektrik yüklerine kuvvet uygular. Elektrik motorunun çalışması, manyetik alanın, içinden elektrik akımı geçen bir iletkene, uyguladığı kuvvetin sonucudur. Bir iletken, manyetik alan içinde hareket ettirilirse, ya da iletkenin içinde bulunduğu manyetik alanın şiddeti değiştirilirse, bu kez iletkende bir elektromotor kuvvet indüklenir (yüklenir). Bunun sonucu olarak da, iletkenden bir akım geçer. Dinamo ve alternatör gibi elektrik üreteçlerinin çalışması, bu indükleme(yükleme) olgusuna dayanır.

Aysel Kargıoğlu

Kaynak: 1) Temel Britannica, C.11.
...........2) Ana Britannica, C.21.
...........3) Gelişim Hachette Genel Kültür Ansiklopedisi, C.7.
...........4) http://www.mta.gov.tr]]> https://manyetikmotor.com/Magnetizma-Nedir.html Tue, 06 Sep 2011 01:16:43 +0000 https://manyetikmotor.com/Magnetizma-Nedir.html Mıknatıslık:

Demir,nikel ve kobalt gibi maddeleri çekme özelliği gösteren cisimlerdir. Fe2O4 (demir oksit) bileşiği tabii bir mıknatıstır. Manisa yakınlarında ilk olarak bulunduğu söylenen bu siyah taşa sürtülen demir çubukta mıknatıslık özelliği kazanır. Sayıları çok az olmakla beraber Demir, Nikel, kobalt gibi bazı maddeler kuvvetli bazı magnetik etkiler gösterirler. Mıknatıslık özelliği 2 teori ile açıklanabilir:


1. Wilhelm Weber (1804-1890): Moleküler Teori


Moleküler teoriye göre magnetik maddelerin molekülleri iki kutuplu birer küçük mıknatıs gibidirler. Mıknatıslanmamış bir maddede bu küçük mıknatıslar rastgele bulunduklarından birbirlerinin magnetik alanını yok ederler ve böylece maddenin çevresinde herhangi bir alan meydana gelmez. Bu magnetik madde mıknatıslandığında moleküler mıknatıslar zıt kutupları uç uca gelecek şekilde sıralanırlar. Böylece madde çevresinde magnetik alanı olan mıknatıs haline gelir. Bu teori bir çubuk mıknatısın moleküllerine kadar bölündüğünde yine iki kutuplu mıknatıs elde edileceği ve mıknatısların uçlarında magnetik alanın en büyük olduğu konularına açıklama getirir.


2. Andre Marie Ampere(1775-1836): Mıknatıslanma Teorisi


Oersted(1770-1851) akım geçiren bir telin etrafında magnetik alan meydana geldiğini gözlemiştir. Amper mıknatıslanmış madde içinde dolaşan akımlar olduğunu ve maddenin magnetik özelliğinin bu küçük kapalı devre akımlardan ileri geldiğini söylemiştir. Bu günün atom teorisi bu görüşü desteklemektedir. Direnci olmayan ve sürekli devam eden bu akım devreleri atomlardaki elektronların dönmesinden ileri gelir. Hareket eden bir elektrik yükü çevresinde her zaman bir magnetik alan meydana getirdiğinden negatif elektrik yüklü bir elektronda yaptığı bu hareketlerinden dolayı bir magnetik alan meydana getirir Meydana gelen alanın yönü elektronun dönme yönüne bağlıdır. Mıknatıslanmamış bir madde de bu hareketler düzensizdir. Bundan dolayı etkiler birbirini yok ettiklerinden bileşke etki sıfıra çok yakındır. Madde magnetik alanda bu etkileri bir düzene girdiğinden mıknatıslanır.


Diyamagnetik Maddeler: Bağıl magnetik geçirgenlikleri 1 den biraz küçüktür. Magnetik alan içinde alana zıt yönde zayıf mıknatıslanırlar ve alanın zayıf tarafına doğru itilirler. Serbestçe dönebilen diamagnetik bir çubuk alan içerisine konulduğunda alana dik durum alır.


Paramagnetik maddeler: Bağıl magnetik geçirgenlikleri 1 den biraz büyüktür. magnetik alanda zayıf mıknatıslanırlar ve alanın kuvvetli tarafına doğru çekilirler Serbestçe dönebilen paramagnetik bir çubuk magnetik alan içerisine konulduğunda alan doğrultusuna paralel bir durum alır.


Ferromagnetik maddeler: Bağıl magnetik geçirgenlikleri 1 den çok büyüktür. magnetik alan içinde paramagnetik maddelere benzer özellikler gösterirler ancak çok kuvvetli mıknatıslanırlar.



Kuantum Fiziği olmadan, magnetik özellikler üzerinde bir açıklama getirmek mümkün değildir. Ferrimagnetizma, antiferromagnetizma ve ferrimagnetizma özellikleri gösteren katılar, belirli bir sıcaklığın altında, kendiliğinden (spontaneous) bir magnetik momente sahiptir. Ferromagnetik maddeler teknolojik yönden çok büyük önem arz etmektedir; transformatörler, ses, video, teyp, disketler bu maddelerden yapılmaktadır. Magnetik özellikler, tamamen cismi oluşturan atomların elektronlarının kendi magnetik momentlerinin (spin açısal momentumlarının), yörünge hareketlerinin (yörünge açısal momentumlarının) veya bulundukları enerji düzeylerinin ne kadar dolu olduğunun bir sonucu olarak ortaya çıkar. Element ve bileşiklerin büyük çoğunluğunda , uygulanan magnetik alan doğrultusunda , aynı veya zıt yönde, bir magnetizasyon elde ederiz. Aynı yönde magnetizasyon oluşturanlara paramagnetik, ters yönde magnetizasyon oluşturanlara ise diamagnetik cisimler deriz. Kristal yapı içindeki atomların, birbirleri ile olan etkileşmeleri sonucu, ferromagnetizma, antiferromagnetizma ve ferrimagnetizma diye adlandırdığımız magnetik özellikler ortaya çıkmaktadır.


Bir cismin magnetik geçirgenliği µ=B/H olarak tarif edilir. µçok büyük değer alabilir.(1.000.000) Histeriz eğrisindeki iki nokta önemlidir. Biri uygulanan magnetik alanın sıfır olduğu yerde, kalıcı magnetik indüksiyon olan Br Diğeri magnetik indüksiyonu sıfıra götürmek içinters yönde uygulamamız gereken magnetik alan Hc değeridir. Teknolojik uygulamalarda kullanılacak olan Ferromagnetik malzemelerin histeriz eğrisi elde edildikten sonra bu iki değere bakılır iyi bir transformatör çekirdeği içinmümkün oldukça küçük Hc değeri çok büyük bir Br değeri elde edilmeye çalışılır.Hoparlörlerde kullanılacak mıknatıs için her iki değerinde çok büyük olduğu malzemeler kullanılmaya çalışılır.



Magnetizma Hakkında Genel Sunum]]> Mıknatıslık:

Demir,nikel ve kobalt gibi maddeleri çekme özelliği gösteren cisimlerdir. Fe2O4 (demir oksit) bileşiği tabii bir mıknatıstır. Manisa yakınlarında ilk olarak bulunduğu söylenen bu siyah taşa sürtülen demir çubukta mıknatıslık özelliği kazanır. Sayıları çok az olmakla beraber Demir, Nikel, kobalt gibi bazı maddeler kuvvetli bazı magnetik etkiler gösterirler. Mıknatıslık özelliği 2 teori ile açıklanabilir:


1. Wilhelm Weber (1804-1890): Moleküler Teori


Moleküler teoriye göre magnetik maddelerin molekülleri iki kutuplu birer küçük mıknatıs gibidirler. Mıknatıslanmamış bir maddede bu küçük mıknatıslar rastgele bulunduklarından birbirlerinin magnetik alanını yok ederler ve böylece maddenin çevresinde herhangi bir alan meydana gelmez. Bu magnetik madde mıknatıslandığında moleküler mıknatıslar zıt kutupları uç uca gelecek şekilde sıralanırlar. Böylece madde çevresinde magnetik alanı olan mıknatıs haline gelir. Bu teori bir çubuk mıknatısın moleküllerine kadar bölündüğünde yine iki kutuplu mıknatıs elde edileceği ve mıknatısların uçlarında magnetik alanın en büyük olduğu konularına açıklama getirir.


2. Andre Marie Ampere(1775-1836): Mıknatıslanma Teorisi


Oersted(1770-1851) akım geçiren bir telin etrafında magnetik alan meydana geldiğini gözlemiştir. Amper mıknatıslanmış madde içinde dolaşan akımlar olduğunu ve maddenin magnetik özelliğinin bu küçük kapalı devre akımlardan ileri geldiğini söylemiştir. Bu günün atom teorisi bu görüşü desteklemektedir. Direnci olmayan ve sürekli devam eden bu akım devreleri atomlardaki elektronların dönmesinden ileri gelir. Hareket eden bir elektrik yükü çevresinde her zaman bir magnetik alan meydana getirdiğinden negatif elektrik yüklü bir elektronda yaptığı bu hareketlerinden dolayı bir magnetik alan meydana getirir Meydana gelen alanın yönü elektronun dönme yönüne bağlıdır. Mıknatıslanmamış bir madde de bu hareketler düzensizdir. Bundan dolayı etkiler birbirini yok ettiklerinden bileşke etki sıfıra çok yakındır. Madde magnetik alanda bu etkileri bir düzene girdiğinden mıknatıslanır.


Diyamagnetik Maddeler: Bağıl magnetik geçirgenlikleri 1 den biraz küçüktür. Magnetik alan içinde alana zıt yönde zayıf mıknatıslanırlar ve alanın zayıf tarafına doğru itilirler. Serbestçe dönebilen diamagnetik bir çubuk alan içerisine konulduğunda alana dik durum alır.


Paramagnetik maddeler: Bağıl magnetik geçirgenlikleri 1 den biraz büyüktür. magnetik alanda zayıf mıknatıslanırlar ve alanın kuvvetli tarafına doğru çekilirler Serbestçe dönebilen paramagnetik bir çubuk magnetik alan içerisine konulduğunda alan doğrultusuna paralel bir durum alır.


Ferromagnetik maddeler: Bağıl magnetik geçirgenlikleri 1 den çok büyüktür. magnetik alan içinde paramagnetik maddelere benzer özellikler gösterirler ancak çok kuvvetli mıknatıslanırlar.



Kuantum Fiziği olmadan, magnetik özellikler üzerinde bir açıklama getirmek mümkün değildir. Ferrimagnetizma, antiferromagnetizma ve ferrimagnetizma özellikleri gösteren katılar, belirli bir sıcaklığın altında, kendiliğinden (spontaneous) bir magnetik momente sahiptir. Ferromagnetik maddeler teknolojik yönden çok büyük önem arz etmektedir; transformatörler, ses, video, teyp, disketler bu maddelerden yapılmaktadır. Magnetik özellikler, tamamen cismi oluşturan atomların elektronlarının kendi magnetik momentlerinin (spin açısal momentumlarının), yörünge hareketlerinin (yörünge açısal momentumlarının) veya bulundukları enerji düzeylerinin ne kadar dolu olduğunun bir sonucu olarak ortaya çıkar. Element ve bileşiklerin büyük çoğunluğunda , uygulanan magnetik alan doğrultusunda , aynı veya zıt yönde, bir magnetizasyon elde ederiz. Aynı yönde magnetizasyon oluşturanlara paramagnetik, ters yönde magnetizasyon oluşturanlara ise diamagnetik cisimler deriz. Kristal yapı içindeki atomların, birbirleri ile olan etkileşmeleri sonucu, ferromagnetizma, antiferromagnetizma ve ferrimagnetizma diye adlandırdığımız magnetik özellikler ortaya çıkmaktadır.


Bir cismin magnetik geçirgenliği µ=B/H olarak tarif edilir. µçok büyük değer alabilir.(1.000.000) Histeriz eğrisindeki iki nokta önemlidir. Biri uygulanan magnetik alanın sıfır olduğu yerde, kalıcı magnetik indüksiyon olan Br Diğeri magnetik indüksiyonu sıfıra götürmek içinters yönde uygulamamız gereken magnetik alan Hc değeridir. Teknolojik uygulamalarda kullanılacak olan Ferromagnetik malzemelerin histeriz eğrisi elde edildikten sonra bu iki değere bakılır iyi bir transformatör çekirdeği içinmümkün oldukça küçük Hc değeri çok büyük bir Br değeri elde edilmeye çalışılır.Hoparlörlerde kullanılacak mıknatıs için her iki değerinde çok büyük olduğu malzemeler kullanılmaya çalışılır.



Magnetizma Hakkında Genel Sunum]]>